Projecten rondom gebied Graetheide

Graetheide krijgt de komende jaren veel voor de kiezen, alle projecten op een rij: van campus tot grindwinning _{(Paul DolhainVerslaggever Sittard-Geleen      16-01-2025, 12:10)}

Graetheide; Plannen genoeg rondom de Graetheide. Sterker nog: als alles wat er gepland staat daadwerkelijk doorgaat, zal het groengebied veranderen in een grijze gribus. Een overzicht van alle zaken die er spelen.

Wie vanuit het noorden van de provincie via de A2 afdaalt richting het zuiden, kent het groene bord van het Graetheide Comité. ‘Graetheide Groen’ staat er sinds jaar en dag in gele letters op de twee groene planken geschreven. Sinds twee jaar is er nog een derde – witte – plank onder geschroefd met daarop de tekst ‘Geen Grindwinning’. Het comité werd bijna vijftig jaar geleden – in 1976 – opgericht omdat DSM op Graetheide zware chemiebedrijven wilde bouwen. Sindsdien zet het zich in voor behoud van het groene gehucht en de natuurgebieden eromheen. De komende jaren lijkt het comité het drukker te krijgen dan ooit. Een overzicht van zaken die er (gaan) spelen. © Berend Vonk

Hoogspanningsstation
Langs de Bergerweg tussen Sittard en Urmond staat nu een hoogspanningsstation van 150 kilovolt. TenneT wil dat uitbreiden naar 380 kilovolt. Een noodzakelijke uitbreiding, omdat het station heel Zuid-Limburg moet bedienen en het energieverbruik de komende jaren naar verwachting fors groeit. Aanvankelijk wilde TenneT op de huidige locatie uitbreiden, maar de gemeente Sittard-Geleen en de provincie Limburg hebben geadviseerd het station te plaatsen tussen de Bergerweg en de Oude Postbaan. Rondom het hoogspanningsstation komt groen, om het aan het zicht te onttrekken. Op de plek van het huidige station zou nieuwe natuur kunnen worden aangelegd.

Chemelot Campus
Het nieuwe hoogspanningsstation is op zich geen heel heikel thema, ware het niet dat er twee andere plannen indirect aan gekoppeld zijn. Allereerst is dat een mogelijke uitbreiding van de Chemelot Campus. Mocht die uitbreiding er in de toekomst komen, dan heeft Chemelot ook het gebied tussen de Bergerweg en de Oude Postbaan in gedachten. Mede om deze reden wil de gemeente Sittard-Geleen hier het hoogspanningsstation bouwen. ‘Er zijn al eventuele plannen voor een mogelijke uitbreiding van de Chemelot Campus. Mocht die uitbreiding doorgaan, dan wordt er niet in twee groengebieden gebouwd’, wordt geredeneerd.

In de strategische gebiedsvisie schrijft Chemelot: ‘In 2040 heeft de Brightlands Chemelot Campus zich uitgebreid op de Lexhy, omdat op de site geen uitbreidingsmogelijkheden meer voorhanden waren.’ Een doorn in het oog van het Graetheide Comité, mede omdat Chemelot in dat geval ook de Oude Postbaan wil afsluiten. Dit bos is onderdeel van Natuurnetwerk Limburg en het Graetheide Comité wil het bos in zijn geheel behouden. Er wordt daarnaast ook gevreesd voor kap van (een deel) van het Lexhybos. ‘Als de Oude Postbaan sluit, is een van de opties het doortrekken van de Burgemeester Lemmensstraat. Dat zal dan ook weer door het nu open groengebied moeten’, aldus Jan Muijtjens van het Graetheide Comité

Programma VAWOZ

Wat er over een aantal jaren ook nog staat aan te komen, en dat hangt ook samen met het hoogspanningsstation, is het programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ). Het ministerie van Klimaat en Groene Groei onderzoekt momenteel routes om tussen 2031 en 2040 elektriciteitskabels aan land te brengen, zodat op de Noordzee opgewekte energie in heel Nederland gebruikt kan worden. Drie keer raden waar een van die locaties moet landen: nabij Graetheide. _{© Berend Vonk}

Het plan omvat een convector (7 hectare groot) en een electrolyser (20 hectare). Deze moeten in een straal van 6 kilometer rondom het nieuwe 380 kilovolt hoogspanningsstation gebouwd worden. Daarvan zegt het Graetheide Comité dat deze op het terrein van Chemelot gebouwd worden. „Het 380 kilovolt hoogspanningsstation kan vanwege veiligheidsredenen niet op Chemelot gebouwd worden. Deze wel. Anders moet er nog meer natuurgebied geofferd worden.” 

Ontgrinding Graetheideplateau
Wat ook nog boven de markt hangt, is mogelijke ontgrinding. De firma L’Ortye wil een gebied van zo’n 70 hectare ten zuiden van Graetheide afgraven. De klus moet binnen vijftien jaar worden geklaard en daarna wordt het terrein opnieuw ingericht als natuurgebied. Toen het plan vier jaar geleden werd gelanceerd, was de tegenstand niet al te groot. Inmiddels is dat anders. De steun brokkelde af en in november nam de gemeenteraad van Sittard-Geleen een motie aan waarin de provincie – die het uiteindelijke besluit neemt – er door de gemeente op wordt geattendeerd dat er onder inwoners geen draagvlak is voor de plannen. Eenzelfde signaal klinkt overigens ook vanuit de gemeenteraad van Stein.

Bewoners zien het vele vrachtverkeer dat af- en aanrijdt niet zitten, net als het lawaai dat de opgravingen en machines voor de grindwinning zullen veroorzaken. Ook zijn er zorgen over het grondwaterpeil, de natuur en de huizen in de omgeving. Er is inmiddels een brede samenwerking van dorpsplatforms, LLTB, IVN, Graetheide Comité en de Natuur- en Milieufederatie Limburg die de krachten gebundeld hebben in het verzet tegen de grindwinning. „Binnenkort hebben we een gesprek met gedeputeerde Michael Theuns”, aldus Muijtjens.

Momenteel wordt – op een steenworp van Graetheide – de laatste hand gelegd aan de verbreding en verdieping van het Julianakanaal. Naar verwachting wordt alles in mei afgerond. „Voor het Graetheide Comité is dit nooit een item geweest”, vertelt Muijtjens. „Maar we zien hierin wel een bevestiging van hoeveel overlast de vrachtwagens die alles af- en aanvoeren kunnen veroorzaken. Met name inwoners van Berg aan de Maas ervaren hier overlast van.”

Verbreding A2
Een andere verbreding die eraan staat te komen, is die van de A2. Naast landbouwgrond wordt er ook een bomenrij langs Graetheide gekapt. De snelweg komt – doordat er in beide richtingen een rijbaan bijkomt – een kleine 50 meter dichter bij de dorpskern en het Graetheideplateau te liggen. En ja: dat betekent dat na bijna vijftig jaar ook het actiebord verplaatst moet worden.

Beantwoording vragen Provincie Limburg

Zie bijgevoegd document: Antwoord van Gedeputeerde Staten op aanvullende schriftelijke vragen