GESCHIEDENIS

Over de buurtvereniging

Al sinds 1939 staat er midden op de Graetheide een houten kruisbeeld. Dit was voor de bewoners jarenlang de plaats waar ze kwamen om te bidden. Blij dat ze met hun eigen kruisbeeld waren, toch bleken ze de vrome wens van een meer overdekte gebedsplaats te koesteren. Een soort kapel, die zou dan ook niet misstaan.

Enkele bewoners sloegen de handen in mekaar om deze wens te verwezenlijken. Ze maakten plannen voor een feestweekend dat geld zou opbrengen om de bouw te bekostigen. Het feestweekend zou plaatsvinden tijdens het eerste weekend mei, ook wel de bloeimaand genoemd. Dit is de maand waarin de vrucht van de roos, de bottel, ontspringt. De naam bottelfeesten was geboren.

In 1957 vond dit bottelfeest voor de eerste keer plaats, en het werd direct groots aangepakt! Op een wei midden “oppe hei” werd een grote feesttent geplaatst en Bruno Majcherek, bekend van zijn internationale nummer één hit “Leila”, kwam samen met zijn orkest de Regento Stars op zaterdag optreden. Deze avond trok bezoekers uit de wijde omgeving. s`Zondags vond er een fancy fair plaats waarbij allerlei prijzen met het rad van avontuur op een spannende wijze werden verloot.

Het eerste bottelfeest was succesvol afgesloten. Een leuke noemenswaardigheid hierbij is dat gedurende het hele feest geen alcohol werd geschonken. De organisatie had namelijk geen drankvergunning weten te bemachtigen.

Het succes van de Bottelfeesten bleef niet lang onopgemerkt. Steeds meer vergelijkbare feesten sprongen als paddestoelen uit de grond. De concurrentie voor het bottelfeest nam daarmee toe en de animo nam ieder jaar iets af. Om te voorkomen dat er ingeteerd zou moeten worden op het bijeengebrachte geld werd na een heel aantal geslaagde edities besloten eens geen bottelfeest te organiseren. De organisatie kon zich dan beraden over de verdere toekomst. Maar wat bedoeld was als een tijdelijke onderbreking, leidde tot een rustperiode van meerdere jaren. Het leek daarom rustig te zijn op de Graetheide, maar toch brandde er toch nog altijd een kleine vlam. Het saamhorigheidsgevoel bleef bestaan en een groep bewoners organiseerden gedurende het jaar toch enkele kleine activiteiten. Maar geld verdienen voor een kapel, dat was niet meer aan de orde.





In 1982 werd er besloten over te gaan naar een actievere, gestructureerde organisatie. Na overleg met de organisatoren van de bottelfeesten werd er een heel nieuw bestuur geformeerd. Een eerste actiepunt van het nieuwe bestuur was het realiseren van een eigen buurthuis. Het houden van activiteiten zou daarmee een stuk makkelijker worden waarmee voortbestaan van de vereniging gewaarborgd zou kunnen worden. Maar de realisatie had echter veel voeten in de aarde. Er moest grond aangekocht worden en de vergunningen moest geregeld worden. In goede samenwerking met het toenmalige bestuur van de gemeente Born werd dit alles mogelijk gemaakt waardoor in augustus 1986 ’t Heihöfke officieel geopend kon worden.  

Tot op heden maakt de Buurtvereniging Graetheide nog steeds gebruik van ’t Heihöfke als thuisbasis voor haar activiteiten. Dit zijn er jaarlijks toch zo’n 15 tot 20. Ook de Graetheise zaate hermenie de Sjravelaére maakt wekelijks gebruik van ’t Heihöfke als repetitieruimte. En in de tuin bij het buurthuis, daar spelen kinderen van de buurt op de speeltoestellen. Het buurthuis streeft hiermee zijn doel na en zorgt zo voor een onderlinge binding in de buurt.

Met het kennen van de geschiedenis over het ontstaan en het ervaren van de huidige status van de buurtvereniging zijn we dan ook trots op onze vereniging en ook dankbaar dat we al meer dan vijftig jaar bestaan!

Over de Graetheide

De Graetheide is een gebied dat zich ruwweg bevindt tussen Sittard en de Maas, en tussen Geleen en Born. Het gebied behoort tot het historische Land van Zwentibold, in de tegenwoordige overgangszone van Zuid- naar Midden-Limburg.


Geschiedenis en karakteristiek

Het thans vlakke en uitgestrekte gebied was oorspronkelijk een bos (het "Graetbos"). Koning Zwentibold zou het bos, dat met 6666 bunders aanzienlijk groter moet zijn geweest dan de Graetheide nu, geschonken hebben aan de bewoners van de veertien omliggende kerkdorpen, die het vervolgens ontgonnen en het zo tot een heide omvormden. Tegenwoordig is het gebied bijna geheel agrarisch met hier en daar kleinere bossen zoals Grasbroek en Heksenberg. Er leven nog verschillende (wilde) diersoorten. In het gebied zijn enkele bijzondere gebouwen te vinden, waaronder Kasteel Grasbroek en een aantal oude hoeven en landhuizen. Twee belangrijke verkeersaders doorsnijden de Graetheide tegenwoordig: de autosnelweg A2 en het Julianakanaal. Aan de overzijde van het Julianakanaal gaat het gebied over in het natuurgebied de Grensmaas.

Volgens sommigen zou Zwentibold zijn gesneuveld op de Graetheide, hoewel anderen beweren dat dit bij Buchten zou zijn geweest.

In het gebied ligt het gelijknamige gehucht Graetheide, dat feitelijk gezien bij Born hoort. Hier in de buurt ontspringt de Kingbeek. Bij Geleen ligt ook een buurtschap met deze naam.

Toekomst

Een groot deel van de Graetheide is door de voormalige Staatsmijn Maurits ingericht als industriegebied. Ook na sluiting van de mijnen wordt het gebied bedreigd door de uitbreiding van dit complex, dat is overgenomen door de chemische industrie. De DSM heeft in de jaren '70 van de vorige eeuw circa 200 hectare grondgebied van de Graetheide (ten westen van de A2) gereserveerd als uitbreidingslocatie. De toenmalige gemeente Geleen heeft destijds alvast het grondgebied geannexeerd van Urmond, maar door de vele omstanders heeft de realisatie van de plannen tot nog toe geen doorgang kunnen vinden.

Naast de DSM speelt ook woningbouw een rol in de toekomst van de Graetheide. De provincie heeft het deel van het gebied ten oosten van de A2 volledig aangewezen als stedelijk ontwikkelingsgebied. De bedoeling is niet dat dit een vinex-locatie wordt, maar de mogelijkheid bestaat wel om Limbricht, Einighausen en Guttecoven op termijn naar elkaar toe te laten groeien.